Η πρόταση Green Claims στον κατάλογο προς απόσυρση. Η απαγόρευση μένει.

Η πρόταση οδηγίας για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς (Green Claims) περιλαμβάνεται στον κατάλογο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τις εκκρεμείς προτάσεις προς απόσυρση. Η Επιτροπή προτίθεται να την αποσύρει εντός έξι μηνών, δηλαδή, κατά τους υπολογισμούς μας, περίπου έως τις αρχές Μαΐου 2027. Η απαγόρευση των γενικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών προς τους καταναλωτές παραμένει σε ισχύ, επειδή προέρχεται από άλλη πράξη, που έχει ήδη εκδοθεί και εφαρμόζεται από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026. Αφορά και τους κατασκευαστές κλωστοϋφαντουργικών, επίπλων, δομικών προϊόντων ή χάλυβα, όταν οι ισχυρισμοί τους φτάνουν στους καταναλωτές.

Με την απόσυρση της πρότασης Green Claims θα χανόταν ο έλεγχος πριν από τη χρήση που εκείνη προέβλεπε. Με τους ισχύοντες κανόνες κανείς δεν σας λέει από πριν ότι ένας ισχυρισμός είναι εντάξει, και το αποδεικτικό πρέπει να βρίσκεται στα χέρια σας την ημέρα που θα το ζητήσει η αρχή ελέγχου.

Η απόσυρση της πρότασης Green Claims έχει αναγγελθεί, αλλά δεν έχει γίνει ακόμη

Η πρόταση Green Claims, COM(2023) 166 final, 2023/0085(COD), βρίσκεται στο σημείο 4 του παραρτήματος III του προγράμματος εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2027, COM(2026) 710 final, που εγκρίθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026. Το παράρτημα απαριθμεί 18 εκκρεμείς προτάσεις και η υποσημείωση διευκρινίζει ότι η Επιτροπή προτίθεται να τις αποσύρει εντός έξι μηνών. Κατά τους υπολογισμούς μας, αυτό σημαίνει περίπου έως τις αρχές Μαΐου 2027.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της Επιτροπής, οι συννομοθέτες εξετάζουν το κείμενο πάνω από τρία χρόνια, οι προσπάθειες της Προεδρίας του Συμβουλίου το 2025 δεν απέδωσαν και δεν είναι πιθανό η πρόταση να συγκεντρώσει την υποστήριξη του Συμβουλίου σε εύλογο χρόνο. Το σκεπτικό δεν αναφέρει πρόταση που θα αντικαταστήσει το κείμενο. Αν κάποια τμήματά του θα επανέλθουν σε άλλη πρόταση, δεν είναι γνωστό.

Η πρόθεση δεν είναι ακόμη απόσυρση. Στην ορολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατάσταση των διαδικασιών, μια πρόταση χαρακτηρίζεται «αποσυρθείσα» μόνο αφού η απόσυρση δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι τίτλοι με λέξεις όπως «καταργήθηκε» προτρέχουν των γεγονότων.

Η Επιτροπή είχε ήδη αναγγείλει μία φορά τέτοια πρόθεση, στις 20 Ιουνίου 2025, και ο τριμερής διάλογος που είχε οριστεί για τις 23 Ιουνίου 2025 ματαιώθηκε. Το πρόγραμμα εργασίας για το 2026, COM(2025) 870, εξακολούθησε ωστόσο να εμφανίζει την πρόταση ως εκκρεμή. Τώρα η πρόθεση είναι καταγεγραμμένη σε έγγραφο που έχει εγκρίνει η Επιτροπή και συνοδεύεται από προθεσμία. Το χρονολόγιο το τηρούμε στη σελίδα με τις αλλαγές στους κανονισμούς.

Με την απόσυρση της πρότασης Green Claims θα χανόταν ο έλεγχος πριν από τη χρήση

Μαζί με την πρόταση Green Claims, που μπήκε στις 4 Νοεμβρίου 2026 στον κατάλογο προς απόσυρση, θα χανόταν και ο έλεγχος από ανεξάρτητο φορέα πριν από τη χρήση. Το κείμενο της 22ας Μαρτίου 2023 θα απαιτούσε οι ρητοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί να τεκμηριώνονται με αναγνωρισμένα επιστημονικά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη τον κύκλο ζωής, και διαπιστευμένος ανεξάρτητος φορέας να τους επαληθεύει πριν χρησιμοποιηθούν. Η οδηγία (ΕΕ) 2024/825 δεν περιέχει τέτοιον έλεγχο.

Χωρίς αυτόν τον έλεγχο έχετε μία διαδικασία λιγότερη, αλλά και κανένας ανεξάρτητος φορέας δεν σας λέει, πριν τυπώσετε τον κατάλογο προϊόντων, αν ο ισχυρισμός στέκει. Οι ισχύοντες κανόνες δεν προβλέπουν τέτοια απάντηση: καμία αρχή δεν εγκρίνει ισχυρισμούς εκ των προτέρων.

Ο έλεγχος γίνεται αφού το προϊόν βρεθεί στην αγορά και τον ασκεί η εθνική αρχή προστασίας καταναλωτή. Μέχρι να σας το ζητήσει κάποιος, εσείς κρίνετε αν το αποδεικτικό αρκεί.

Η οδηγία 2024/825 δεν μπορεί να είναι στον κατάλογο προς απόσυρση, γιατί έχει ήδη εκδοθεί

Η οδηγία (ΕΕ) 2024/825, γνωστή ως οδηγία για την ενδυνάμωση των καταναλωτών, εφαρμόζεται από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026. Ο κατάλογος του παραρτήματος III του προγράμματος εργασίας για το 2027 καλύπτει εκκρεμείς προτάσεις, οπότε μια πράξη που έχει ήδη εκδοθεί δεν μπορεί να μπει σε αυτόν και η οδηγία μένει ανέπαφη.

Η οδηγία προσθέτει νέες πρακτικές στη μαύρη λίστα των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών της ΕΕ. Μία από αυτές είναι ο γενικός περιβαλλοντικός ισχυρισμός («οικολογικό», «πράσινο»), όταν ο έμπορος δεν μπορεί να αποδείξει αναγνωρισμένες εξαιρετικές περιβαλλοντικές επιδόσεις. Έχουμε εξετάσει αναλυτικά τις έξι πρακτικές για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον έλεγχό μας της 27ης Σεπτεμβρίου 2026, η οδηγία μεταφέρθηκε με τον ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α΄ 108/10.07.2026), Μέρος Γ΄, και οι νέοι κανόνες εφαρμόζονται από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Για τα πρόστιμα, ο κανόνας της ΕΕ βρίσκεται στο άρθρο 13 παράγραφος 3 της οδηγίας 2005/29/ΕΚ: όταν οι κυρώσεις επιβάλλονται βάσει του άρθρου 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394, δηλαδή σε συντονισμένη δράση για εκτεταμένες παραβάσεις, το ανώτατο πρόστιμο πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών του εμπόρου στο οικείο κράτος μέλος ή στα οικεία κράτη μέλη. Το 4% δείχνει πόσο ψηλά πρέπει να μπορεί να φτάσει το πρόστιμο. Δεν είναι ελάχιστη κύρωση και δεν υπολογίζεται επί του παγκόσμιου κύκλου εργασιών. Το ύψος ενός συγκεκριμένου προστίμου κρίνεται σε εθνικό επίπεδο.

Στο πεδίο εφαρμογής εμπίπτουν και οι εμπορικές ονομασίες. Ο ορισμός του «περιβαλλοντικού ισχυρισμού» στην οδηγία καλύπτει τις εμπορικές ονομασίες, τις επωνυμίες εταιρειών και τις ονομασίες προϊόντων, και στο έγγραφο ερωτήσεων και απαντήσεων η Επιτροπή αναφέρει ότι το «eco» ή το «πράσινο» στην εμπορική ονομασία ή στην ονομασία ενός προϊόντος μπορεί να συνιστά περιβαλλοντικό ισχυρισμό.

Αφορά η απαγόρευση των γενικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών τον κατασκευαστή που πουλά μέσω αλυσίδας;

Η οδηγία (ΕΕ) 2024/825 αφορά τις σχέσεις με τους καταναλωτές (B2C). Κατά την πρακτική μας ανάγνωση, ο κατασκευαστής που πουλά μέσω αλυσίδας λιανικής επηρεάζεται κι αυτός από τους κανόνες από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026: περιμένουμε ότι ο έμπορος που απευθύνει τον ισχυρισμό στον καταναλωτή θα ζητήσει τα δεδομένα από τον κατασκευαστή.

Στο μη δεσμευτικό έγγραφο ερωτήσεων και απαντήσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι εταιρικοί ιστότοποι με μεικτό περιεχόμενο, για καταναλωτές και για επιχειρήσεις, μάλλον εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής, αν απευθύνονται σε καταναλωτές.

Πίσω από έναν συγκεκριμένο ισχυρισμό βρίσκονται επαληθευμένη σύνθεση, μετρημένο ανακυκλωμένο περιεχόμενο, περιβαλλοντικό αποτύπωμα, δεδομένα ανθεκτικότητας και επισκευής. Δεδομένα αυτού του είδους μάλλον θα περιληφθούν και στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος βάσει του ESPR: η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τα κλωστοϋφαντουργικά αναμένεται γύρω στο 2027 και οι απαιτήσεις για τα έπιπλα γύρω στο 2028. Όποιος βάλει σε τάξη αυτά τα δεδομένα για τους ισχυρισμούς του θα έχει έτοιμο και για το διαβατήριο τουλάχιστον ένα μέρος τους.

Το διαβατήριο και το μητρώο της ΕΕ όμως δεν ελέγχουν αν ένας ισχυρισμός είναι αληθής, οπότε το ότι υπάρχει διαβατήριο δεν τον αποδεικνύει.

Τι να κρατάτε για κάθε περιβαλλοντικό ισχυρισμό πριν σας ζητήσει αποδεικτικό η αρχή

Οι απαγορεύσεις που προστέθηκαν στο παράρτημα I της οδηγίας 2005/29/ΕΚ εφαρμόζονται, αφού το προϊόν διατεθεί στην αγορά, από την εθνική αρχή προστασίας καταναλωτή. Γι’ αυτό, για κάθε ισχυρισμό τηρείτε αρχείο με:

• την ακριβή διατύπωση·
• το σημείο όπου εμφανίζεται, μαζί με την ονομασία του προϊόντος και τον κατάλογο προϊόντων·
• την ημερομηνία χρήσης του·
• το έγγραφο που τον στηρίζει·
• το όνομα του υπεύθυνου στην εταιρεία.

Ας δούμε ένα παράδειγμα, επινοημένο για αυτό το άρθρο. Το «οικολογικό στρώμα» είναι γενικός ισχυρισμός. Το «κάλυμμα από 60% ανακυκλωμένο πολυεστέρα» είναι συγκεκριμένο και μπορεί να ελεγχθεί, αν κρατάτε το έγγραφο για τη σχετική παρτίδα. Αφορά όμως μόνο το κάλυμμα και όχι ολόκληρο το στρώμα. Η παρουσίαση ισχυρισμού για μέρος του προϊόντος ως ισχυρισμού για ολόκληρο το προϊόν είναι άλλη μία από τις απαγορευμένες πρακτικές.

Η ημερομηνία μετρά, γιατί ο έλεγχος γίνεται μετά τη διάθεση στην αγορά και, κατά τη γνώμη μας, θα έχει σημασία ποια δεδομένα είχατε την ημέρα που χρησιμοποιήθηκε ο ισχυρισμός. Γι’ αυτό στην πλατφόρμα μας κάθε αλλαγή στο διαβατήριο γράφεται σε αρχείο ελέγχου (audit trail), στο οποίο οι εγγραφές μόνο προστίθενται. Το αρχείο δείχνει τι καταγράφηκε και πότε, δεν αποδεικνύει όμως ότι ο ισχυρισμός είναι αληθής. Την ίδια πειθαρχία μπορείτε να την τηρείτε και σε ένα απλό υπολογιστικό φύλλο, αρκεί οι παλιές γραμμές να μην ξαναγράφονται.

Αν αύριο η αρχή σάς ζητήσει αποδεικτικό για τον περιβαλλοντικό ισχυρισμό στο προϊόν που πουλάτε περισσότερο, ποιο έγγραφο θα στείλετε και τι ημερομηνία φέρει;

Πώς μοιάζουν τα τακτοποιημένα δεδομένα προϊόντος μπορείτε να δείτε στα διαβατήρια επίδειξης.

Πηγές: COM(2026) 710 final, παράρτημα III, σημείο 4· COM(2025) 870· COM(2023) 166 final· οδηγία (ΕΕ) 2024/825· οδηγία 2005/29/ΕΚ, άρθρο 13· ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α΄ 108/10.07.2026), Μέρος Γ΄.