Ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος: τι είπαμε στο webinar για τη BASEL
Στις 10 Νοεμβρίου 2026 κάναμε ένα webinar για το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος για τις εταιρείες-μέλη της Βουλγαρικής Ένωσης Ηλεκτροτεχνίας και Ηλεκτρονικής (BASEL). Αυτά είναι τα βασικά.
Ποιος κανονισμός ισχύει για τα προϊόντα μιας εταιρείας ηλεκτρολογικού υλικού;
Η υποχρέωση για ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος προέρχεται από τέσσερις χωριστές νομοθετικές πράξεις. Ένα προϊόν που ενσωματώνεται μόνιμα σε κτίριο υπάγεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2024/3110 για τα δομικά προϊόντα. Οι μπαταρίες έχουν δικό τους κανονισμό, τον (ΕΕ) 2023/1542, το ίδιο και τα απορρυπαντικά (Κανονισμός (ΕΕ) 2026/405). Για σχεδόν όλα τα υπόλοιπα ισχύει ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781 για τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων.
Για μια εταιρεία ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού υλικού αυτό σημαίνει ότι διαφορετικά προϊόντα της μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικούς κανονισμούς. Τα καλώδια που τοποθετούνται σε κτίρια είναι δομικό προϊόν. Η μπαταρία του ηλεκτρικού ποδηλάτου υπάγεται στον Κανονισμό για τις μπαταρίες. Τα περισσότερα ηλεκτρονικά προϊόντα θα υπαχθούν στον Κανονισμό για τον οικολογικό σχεδιασμό, όταν η Επιτροπή εκδώσει τους κανόνες για αυτά. Γι' αυτό κάθε προϊόν εξετάζεται χωριστά.
Για ορισμένα προϊόντα δεν προβλέπεται καθόλου διαβατήριο. Ο Κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό εξαιρεί ρητά τα τρόφιμα, τις ζωοτροφές και τα φάρμακα (άρθρο 1 παράγραφος 2). Λαμβάνουμε ερωτήματα και από τέτοιες εταιρείες, και η απάντηση είναι ότι το διαβατήριο δεν τις αφορά προς το παρόν.
Από πότε θα χρειάζονται διαβατήριο οι μπαταρίες και τα καλώδια;
Το διαβατήριο μπαταρίας γίνεται υποχρεωτικό στις 18 Φεβρουαρίου 2027. Είναι η μόνη σταθερή ημερομηνία στο άμεσο μέλλον. Ισχύει για κάθε μπαταρία ελαφρών μέσων μεταφοράς (για παράδειγμα ηλεκτρικά ποδήλατα και πατίνια), για κάθε μπαταρία βιομηχανικού τύπου άνω των 2 kWh και για κάθε μπαταρία ηλεκτρικού οχήματος που διατίθεται στην αγορά από εκείνη την ημερομηνία (άρθρο 77 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1542). Για τα απορρυπαντικά η σταθερή ημερομηνία είναι η 23η Σεπτεμβρίου 2029.
Για τα καλώδια η απάντηση είναι πιο σύνθετη. Στο webinar συμπληρώσαμε το ερωτηματολόγιο με τις απαντήσεις «κατασκευαστής», «πωλεί στην ΕΕ» και «δομικά προϊόντα, μεταξύ αυτών και καλώδια». Ο κανονισμός για τα δομικά προϊόντα δεν ορίζει προθεσμία για τους κανόνες του διαβατηρίου. Αναμένονται ενδεικτικά το δεύτερο τρίμηνο του 2027, και η υποχρέωση ξεκινά 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος τους. Αν τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, τα καλώδια θα χρειάζονται διαβατήριο περίπου στα τέλη του 2028. Αν οι κανόνες καθυστερήσουν, καθυστερεί και η υποχρέωση.
Στο πλαίσιο του Κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό, πρώτη ομάδα είναι ο σίδηρος και ο χάλυβας. Οι κανόνες για αυτή την ομάδα αναμένονται στα τέλη του 2026, και η υποχρέωση και εδώ ξεκινά το νωρίτερο 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος τους (άρθρο 4 παράγραφος 4). Το χρονοδιάγραμμα ανά ομάδα θα το βρείτε στη σελίδα Προθεσμίες DPP.
Η πώληση στην Ελλάδα είναι κι αυτή πώληση στην αγορά της ΕΕ, οπότε μια εταιρεία που πουλά μόνο εντός της χώρας έχει την ίδια υποχρέωση με μια εταιρεία που εξάγει.
Τι δείχνει το διαβατήριο μιας μπαταρίας;
Το διαβατήριο της μπαταρίας συγκεντρώνει σε ένα σημείο δεδομένα που ο κατασκευαστής συνήθως ήδη έχει. Στο webinar δείξαμε ένα δείγμα διαβατηρίου μπαταρίας ηλεκτρικού ποδηλάτου, και οι συμμετέχοντες το άνοιξαν με την κάμερα του κινητού τους, χωρίς εφαρμογή. Η εταιρεία και οι τιμές σε αυτό είναι ενδεικτικές.
Στο διαβατήριο υπάρχουν το μοντέλο, ο κατασκευαστής και ο σειριακός αριθμός, η χημική σύσταση και οι κρίσιμες πρώτες ύλες, το ποσοστό ανακυκλωμένου κοβαλτίου, λιθίου και νικελίου, η χωρητικότητα και οι κύκλοι, το αποτύπωμα άνθρακα, η αλυσίδα εφοδιασμού, καθώς και ο τρόπος αποσυναρμολόγησης της μπαταρίας και το πού παραδίδεται στο τέλος της ζωής της. Ο ακριβής κατάλογος βρίσκεται στο παράρτημα XIII του Κανονισμού για τις μπαταρίες.
Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι είναι τα δεδομένα που αλλάζουν. Το σύστημα διαχείρισης μπαταρίας (BMS) καταγράφει την κατάσταση υγείας της μπαταρίας, τους κύκλους φόρτισης και την πτώση ισχύος, και το διαβατήριο ενημερώνεται με αυτά τα δεδομένα σε όλη τη διάρκεια ζωής της μπαταρίας. Στις παλαιότερες μπαταρίες χωρίς τέτοιο σύστημα τα δεδομένα καταχωρίζονται χειροκίνητα.
Θα δουν οι ανταγωνιστές εμπορικά απόρρητα στο διαβατήριο;
Όχι. Το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος έχει τρία επίπεδα πρόσβασης. Οποιοσδήποτε με ένα κινητό βλέπει τι είναι το προϊόν, από τι είναι φτιαγμένο, το αποτύπωμα άνθρακα και τη δήλωση συμμόρφωσης. Τα πρόσωπα με έννομο συμφέρον, για παράδειγμα τα συνεργεία επισκευής και οι εταιρείες ανακύκλωσης, βλέπουν περισσότερα: αναλυτική σύσταση, ανταλλακτικά, αποσυναρμολόγηση, κατάσταση υγείας της μπαταρίας. Οι αρχές εποπτείας της αγοράς βλέπουν και τις εκθέσεις δοκιμών.
Στις μπαταρίες το ποιος βλέπει τι το ορίζει ο νόμος (άρθρο 77 και παράρτημα XIII του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1542), όχι η εταιρεία. Για τα άλλα προϊόντα θα αποφασίσει η πράξη για την αντίστοιχη ομάδα. Οι εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα.
Μας ρωτούν συχνά και αν τα δεδομένα πηγαίνουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δεν πηγαίνουν. Το μητρώο της Επιτροπής κρατά τα αναγνωριστικά του προϊόντος και έναν σύνδεσμο προς το σημείο όπου βρίσκεται το διαβατήριο. Τα ίδια τα δεδομένα μένουν σε εσάς ή στον πάροχό σας.
Τι γίνεται με το διαβατήριο αν η εταιρεία ή ο πάροχος πάψουν να υπάρχουν;
Το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος πρέπει να μένει διαθέσιμο για πολύ καιρό μετά την πώληση. Σύμφωνα με τον Κανονισμό για τον οικολογικό σχεδιασμό, αυτό σημαίνει τουλάχιστον την αναμενόμενη διάρκεια ζωής του προϊόντος, ακόμη κι αν η εταιρεία πτωχεύσει ή παύσει τη δραστηριότητά της (άρθρα 9 και 11). Γι' αυτό ο κανονισμός απαιτεί και εφεδρικό αντίγραφο σε ανεξάρτητο πάροχο υπηρεσιών ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος (άρθρο 10 παράγραφος 4). Η υποχρέωση για εφεδρικό αντίγραφο γεννιέται όταν αρχίσει να εφαρμόζεται η πράξη για την αντίστοιχη ομάδα προϊόντων.
Στις μπαταρίες οι κανόνες είναι διαφορετικοί. Ο Κανονισμός για τις μπαταρίες δεν απαιτεί εφεδρικό αντίγραφο. Το διαβατήριο το διατηρεί η εταιρεία ή κάποιος που έχει εξουσιοδοτήσει, και πρέπει να μένει διαθέσιμο και αφού η εταιρεία παύσει τη δραστηριότητά της. Για τα δομικά προϊόντα, το σύστημα εφεδρικών αντιγράφων θα οριστεί με μελλοντική πράξη της Επιτροπής.
Ο πάροχος του διαβατηρίου μπορεί να αλλάξει. Ο κωδικός του προϊόντος παραμένει και τα δεδομένα εξάγονται σε ανοιχτό μορφότυπο. Ο κωδικός QR οδηγεί σε μια διεύθυνση ιστού: αν η διεύθυνση είναι δική σας, αλλάζετε μόνο ό,τι βρίσκεται πίσω της, και οι ετικέτες στα προϊόντα που έχουν ήδη πουληθεί συνεχίζουν να λειτουργούν.
Γιατί η προετοιμασία για το διαβατήριο ξεκινά από τα δεδομένα;
Όταν τα δεδομένα έχουν συγκεντρωθεί, το ίδιο το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος δημιουργείται σε λίγα λεπτά. Η συγκέντρωσή τους παίρνει μήνες. Από την εμπειρία μας, οι εταιρείες χρειάζονται δύο με τρεις μήνες για τα δεδομένα ενός μόνο προϊόντος, γιατί ένα μέρος τους το έχουν οι προμηθευτές και ένα μέρος οι προμηθευτές των προμηθευτών.
Γι' αυτό στο webinar προτείναμε την εξής σειρά. Ελέγξτε ποιος κανονισμός ισχύει για κάθε προϊόν. Διαλέξτε ένα προϊόν, αυτό με τις περισσότερες πωλήσεις ή εκείνο για το οποίο ρωτούν ήδη οι πελάτες. Συγκεντρώστε ό,τι έχετε: προδιαγραφές, πιστοποιητικά, δηλώσεις, εκθέσεις δοκιμών. Για ό,τι λείπει, όπως το αποτύπωμα άνθρακα, το ανακυκλωμένο περιεχόμενο και οι ουσίες, ρωτήστε τους προμηθευτές. Μερικές φορές τα δεδομένα δεν υπάρχουν πουθενά. Για υπολειμματικά υλικά άγνωστης προέλευσης, η μόνη λύση μπορεί να είναι μια εργαστηριακή ανάλυση. Καλύτερα να το ανακαλύψετε με ένα προϊόν παρά με ολόκληρο τον κατάλογο.
Η πίεση συχνά έρχεται πριν από τον νόμο, γιατί ένας μεγάλος πελάτης μπορεί να ζητήσει αυτά τα δεδομένα νωρίτερα. Από τον Ιανουάριο του 2026 ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) εφαρμόζεται στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου, και η αυτοκινητοβιομηχανία ήδη ζητά από τους προμηθευτές της αποτύπωμα άνθρακα, ανακυκλωμένο περιεχόμενο και προέλευση του υλικού.
Πού θα βρείτε το υλικό του webinar;
Η παρουσίαση του webinar έχει δημοσιευτεί με όλες τις διαφάνειες, στα βουλγαρικά. Το ερωτηματολόγιο με το οποίο ελέγξαμε τα καλώδια βρίσκεται στη σελίδα Χρειάζομαι ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος;: έξι ερωτήσεις, μετά τις οποίες βλέπετε αν το διαβατήριο αφορά το προϊόν σας και από πότε.
Ευχαριστούμε τη BASEL για τη διοργάνωση και όλους όσοι συμμετείχαν. Αν θέλετε να δούμε μαζί το δικό σας προϊόν, μπορείτε να κλείσετε δωρεάν συμβουλευτική συνάντηση.
