Ένας διαγωνισμός που ζητά το διαβατήριο του προϊόντος σας

Ο φάκελος προσφοράς ενός προμηθευτή σε δημόσιο έργο ή προμήθεια έχει ήδη τα πιστοποιητικά, τις δηλώσεις επιδόσεων και τα τεχνικά φυλλάδια. Στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε COM(2026) 590 final, πρόταση κανονισμού για τις δημόσιες συμβάσεις και τις συμβάσεις παραχώρησης που θα αντικαθιστούσε τις τρεις οδηγίες του 2014 με έναν άμεσα εφαρμοστέο κανονισμό. Σε τρία σημεία, το κείμενο αντιμετωπίζει το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος ως κάτι που μπορεί να σας ζητήσει η αναθέτουσα αρχή.

Πρόκειται για πρόταση. Έφυγε προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, δεν έχει οριστεί εισηγητής και δεν φέρει ημερομηνία εφαρμογής. Τίποτα σε αυτήν δεν σας υποχρεώνει σήμερα. Αυτό που δείχνει είναι η κατεύθυνση: το διαβατήριο βγαίνει από τον φάκελο συμμόρφωσης και μπαίνει στον φάκελο του διαγωνισμού.

Η αναθέτουσα αρχή μπορεί να ζητήσει τη δήλωση συμμόρφωσης μέσω του διαβατηρίου

Το άρθρο 92 του προτεινόμενου κανονισμού τιτλοφορείται «Αποδεικτικά μέσα για τις απαιτήσεις των προϊόντων». Η πρώτη παράγραφος αναφέρει:

Οι δημόσιοι αγοραστές μπορούν να απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να παρέχουν δήλωση συμμόρφωσης ή δήλωση επιδόσεων και συμμόρφωσης ενός προϊόντος μέσω του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1781 ή, όπου αυτό δεν υπάρχει ακόμη, με άλλα ισοδύναμα ηλεκτρονικά μέσα.

Το απόσπασμα είναι μετάφραση από το αγγλικό κείμενο του COM(2026) 590 final. Το ρήμα είναι «μπορούν», όχι «οφείλουν», και η ίδια πρόταση επιτρέπει σε προμηθευτή χωρίς διαβατήριο να αποδείξει το ίδιο με άλλα ηλεκτρονικά μέσα. Σημασία έχει τι καλείται να κουβαλήσει το διαβατήριο: απόδειξη έναντι των τεχνικών προδιαγραφών, έναντι των κριτηρίων ανάθεσης και έναντι των όρων εκτέλεσης της σύμβασης. Αυτά είναι τα τρία σημεία όπου μια προσφορά κερδίζεται ή χάνεται.

Μέχρι τώρα κάθε λόγος να φτιάξει κανείς διαβατήριο ερχόταν από ρυθμιστή. Αυτό είναι το πρώτο ευρωπαϊκό κείμενο στο οποίο ο λόγος έρχεται από πελάτη.

Η καταγωγή των αγαθών αναμένεται να βρίσκεται επίσης στο διαβατήριο

Η υποχρέωση για την καταγωγή βρίσκεται στο άρθρο 28 παράγραφος 4 της ίδιας πρότασης, το άρθρο για την απόδειξη της καταλληλότητας. Το δεύτερο εδάφιο: εφόσον απαιτείται για την εφαρμογή των απαιτήσεων του άρθρου 73 παράγραφος 2, οι οικονομικοί φορείς αναφέρουν τη χώρα καταγωγής των αγαθών που συνθέτουν την προσφορά τους, ενσωματώνοντάς την, κατά περίπτωση, στο ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος των αγαθών σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1781.

Το άρθρο 73 παράγραφος 2 είναι ο μηχανισμός της ευρωπαϊκής προτίμησης. Η αναθέτουσα αρχή μπορεί να απαιτήσει τα προσφερόμενα αγαθά να είναι ενωσιακής καταγωγής, μπορεί να δώσει πρόσθετη βαθμολογία ή πλασματική μείωση τιμής σε προσφορές με υψηλότερο ενωσιακό περιεχόμενο και μπορεί να απορρίψει προσφορά στην οποία η αξία των ενωσιακών ή καλυπτόμενων αγαθών είναι κάτω από το 50 % της εκτιμώμενης αξίας της. Το άρθρο 74 ορίζει πώς προσδιορίζεται η καταγωγή, παραπέμποντας για τα αγαθά στον Ενωσιακό Τελωνειακό Κώδικα. Με άλλα λόγια, το διαβατήριο ετοιμάζεται να κουβαλά και εμπορικό στοιχείο, όχι μόνο περιβαλλοντικό.

Το άρθρο 28 παράγραφος 4 έχει και δόντια. Αν ένας οικονομικός φορέας δεν παράσχει την πληροφορία καταγωγής χωρίς εύλογη εξήγηση και έτσι καταστήσει την επαλήθευση αδύνατη ή πολύ δύσκολη, ο φορέας ή η προσφορά του μπορούν να αποκλειστούν από τη διαδικασία.

Για οκτώ κατονομαζόμενους κανονισμούς, τα πράσινα κριτήρια παύουν να είναι επιλογή του αγοραστή

Το άρθρο 54 είναι εκείνο που λέει «οφείλουν». Όταν μια αναθέτουσα αρχή αγοράζει προϊόντα, οικογένειες προϊόντων ή τεχνολογίες που καλύπτονται από τις πράξεις του παραρτήματος VII, οφείλει να απαιτήσει στις προδιαγραφές, στα κριτήρια ανάθεσης ή στους όρους εκτέλεσης περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και να τα εκφράσει στις κλάσεις, τα επίπεδα επιδόσεων, τα κατώφλια ή τις απαιτήσεις βιωσιμότητας που ορίζονται σε αυτές τις πράξεις. Το παράρτημα VII απαριθμεί οκτώ κανονισμούς. Οι πρώτοι πέντε:

• κανονισμός (ΕΕ) 2024/3110 για τα δομικά προϊόντα
• κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781, δηλαδή ο ESPR, από τον οποίο προέρχεται το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος
• κανονισμός (ΕΕ) 2023/1542 για τις μπαταρίες και τα απόβλητα μπαταριών
• κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας
• κανονισμός (ΕΕ) 2024/1735, η πράξη για τη βιομηχανία μηδενικού ισοζυγίου

Ακολουθούν οι δύο κανονισμοί για τις εκπομπές CO₂ βαρέων οχημάτων και επιβατικών και ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων, καθώς και ο κανονισμός για τη σήμανση των ελαστικών. Τα δομικά προϊόντα είναι πρώτα στον κατάλογο, κάτι που μετράει: τα δημόσια έργα είναι σε αξία το μεγαλύτερο πράγμα που αγοράζουν οι δημόσιοι αγοραστές. Το άρθρο 54 παράγραφος 2 επιτρέπει στην Επιτροπή να καθορίσει τα ακριβή χαρακτηριστικά με κατ' εξουσιοδότηση πράξη, και τέτοια πράξη δεν υπάρχει. Το άρθρο 54 παράγραφος 3 επιτρέπει στον αγοραστή να παρεκκλίνει σε δύο στενές περιπτώσεις: έναν μοναδικό δυνατό προμηθευτή χωρίς εύλογο υποκατάστατο, ή δυσανάλογο κόστος και τεχνική ασυμβατότητα.

Για κατασκευαστή δομικών υλικών, χάλυβα ή μεταλλικών στοιχείων η πρακτική ανάγνωση είναι σύντομη. Οι κλάσεις επιδόσεων που θα προκύψουν από την κατ' εξουσιοδότηση πράξη του ESPR για τον κλάδο σας δεν θα ήταν πια μόνο όρος διάθεσης στην αγορά. Θα γίνονταν η γλώσσα της διακήρυξης.

Το άρθρο για τις δημόσιες συμβάσεις βγαίνει από τον ίδιο τον ESPR

Το άρθρο 147 παράγραφος 1 της πρότασης τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1781: «το άρθρο 65 διαγράφεται· στο άρθρο 74 παράγραφος 3, το στοιχείο β) διαγράφεται». Οι παραπομπές σε αυτές τις δύο διατάξεις θα διαβάζονται στο εξής ως παραπομπές στα άρθρα 54 και 26 παράγραφος 1 στοιχείο α) του νέου κανονισμού.

Το ίδιο άρθρο κάνει το ίδιο σε τέσσερις ακόμη πράξεις: άρθρο 85 του κανονισμού για τις μπαταρίες, άρθρο 83 του κανονισμού για τα δομικά προϊόντα, άρθρο 63 του κανονισμού για τις συσκευασίες και άρθρο 25 παράγραφοι 4 και 5 της πράξης για τη βιομηχανία μηδενικού ισοζυγίου. Η αιτιολογία της Επιτροπής είναι ότι πέντε τομεακές πράξεις ανέπτυξαν η καθεμία χωριστές εξουσιοδοτήσεις για πράσινες δημόσιες συμβάσεις και το αποτέλεσμα είναι ασυντόνιστο.

Αν παρακολουθείτε στενά έναν κανονισμό επειδή διέπει τα προϊόντα σας, αυτό είναι το σημείο που αξίζει προσοχή. Οι κανόνες δημοσίων συμβάσεων που συνδέονται με αυτόν θα μετακινούνταν σε άλλη πράξη, και η παραπομπή που έχετε αποθηκευμένη θα έδειχνε σε διαγραμμένο άρθρο.

Ημερομηνία δεν υπάρχει, και η πρόταση δεν προσποιείται το αντίθετο

Το άρθρο 149 λέει ότι ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα και θα εφαρμόζεται από ημερομηνία δύο έτη αργότερα. Στο δημοσιευμένο κείμενο η ημερομηνία αυτή είναι ακόμη οδηγία σε αγκύλες προς την Υπηρεσία Εκδόσεων, επειδή η έναρξη ισχύος δεν έχει συμβεί και δεν μπορεί να προγραμματιστεί.

Ο φάκελος βρίσκεται στην αρχή της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Το Συμβούλιο τον καταχώρισε στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 ως έγγραφο 12969/26. Στο Κοινοβούλιο, η διαδικασία 2026/0265(COD) βρίσκεται σε προπαρασκευαστικό στάδιο, με την αρμόδια επιτροπή και τον εισηγητή να καταγράφονται ως εκκρεμείς. Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούν να αλλάξουν οτιδήποτε παρατίθεται εδώ, και συνήθως το κάνουν.

Υπάρχει ένας ακόμη περιορισμός που αξίζει να ξέρετε, γιατί κρίνει αν σας αφορά καθόλου. Ο κανονισμός θα εφαρμοζόταν πάνω από τα ευρωπαϊκά κατώφλια του άρθρου 2: 140 000 EUR για προμήθειες και υπηρεσίες κεντρικών κυβερνητικών αρχών, 216 000 EUR για μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές, 432 000 EUR στους τομείς κοινής ωφέλειας, 750 000 EUR για κοινωνικές, υγειονομικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες και 5 404 000 EUR για έργα και παραχωρήσεις. Κάτω από αυτές τις αξίες ισχύουν οι εθνικοί κανόνες.

Τι αξίζει να γίνει όσο αυτό είναι ακόμη πρόταση

Όχι πολλά. Δύο πράγματα όμως δεν κοστίζουν σχεδόν τίποτα και θα φανούν χρήσιμα ό,τι κι αν απογίνει αυτό το κείμενο.

Το πρώτο είναι να ξέρετε αν τα προϊόντα σας εμπίπτουν σε κάποια από τις πράξεις του παραρτήματος VII. Τα δομικά προϊόντα, οι μπαταρίες, οι συσκευασίες και οι τεχνολογίες μηδενικού ισοζυγίου κατονομάζονται άμεσα. Για όλα τα υπόλοιπα ο δρόμος περνά από τον ESPR και τις κατ' εξουσιοδότηση πράξεις του, και τις ημερομηνίες τις κρατάμε στο ημερολόγιο κανονιστικών αλλαγών.

Το δεύτερο είναι να ελέγξετε αν τα δεδομένα των προϊόντων σας θα μπορούσαν όντως να παραγάγουν δήλωση κατόπιν αιτήματος. Το άρθρο 92 ζητά δήλωση συμμόρφωσης που παραδίδεται μέσω διαβατηρίου. Μια εταιρεία που κρατά τις δηλώσεις της ως PDF σε κοινόχρηστο φάκελο τηρεί άψογα τη νομοθεσία προϊόντων σήμερα, και θα είχε παρ' όλα αυτά έναν μήνα δουλειάς μπροστά της την ημέρα που ένας αγοραστής θέσει το ερώτημα με αυτή τη μορφή.

Οι δημόσιες συμβάσεις αντιστοιχούν σε περίπου 15 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ΕΕ, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση αυτής της πρότασης. Τόσο μεγάλος είναι ο πελάτης που μόλις απέκτησε λόγο να ρωτήσει για το διαβατήριο. Δεν έχει ρωτήσει ακόμη. Αν προμηθεύετε δομικά προϊόντα ή άλλη ομάδα του παραρτήματος VII, η φθηνότερη στιγμή να τακτοποιήσετε τα δεδομένα είναι πριν από αυτό.