Το ατελιέ μόδας MILLEY CODE από το Πλόβντιβ: το πρώτο διαβατήριο για ρούχο και τα ερωτήματα που άνοιξε

Ένα σετ από ζακέτα με γιακά σάλι και φούστα 7/8, σε χρώμα κανέλα, μέγεθος XS, έχει πλέον δικό του ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος. Ράφτηκε με το χέρι, σε ραπτομηχανή, σε ένα ατελιέ στο Πλόβντιβ, ενώ το ύφασμα έρχεται από εργοστάσιο στην Τουρκία μέσω αποθήκης στο Ρούσε. Το διαβατήριο είναι δημόσιο και μπορεί να το ανοίξει οποιοσδήποτε.
Πίσω του βρίσκεται η Σμιλιάνα Μπάζεβα, διευθύντρια του ατελιέ μόδας MILLEY CODE. Πέρασε όλο το ερωτηματολόγιο για το διαβατήριο κλωστοϋφαντουργικών πεδίο προς πεδίο και μας έστειλε πίσω, μαζί με τις απαντήσεις, μια λίστα ερωτήσεων. Πολλές από αυτές θα τις θέσουν αργά ή γρήγορα και άλλοι μικροί παραγωγοί. Γι' αυτό τις δημοσιεύουμε εδώ, μαζί με όσα ξέρουμε σήμερα και όσα δεν ξέρει ακόμη κανείς.
MILLEY CODE: premium γυναικεία ρούχα, κομμένα και ραμμένα στο χέρι στο Πλόβντιβ
Το MILLEY CODE είναι ατελιέ μόδας στο Πλόβντιβ που σχεδιάζει και παράγει γυναικεία ρούχα. Λειτουργεί από το 2022 και διευθύντρια είναι η Σμιλιάνα Μπάζεβα. Το ατελιέ κάνει μόνο του τα πατρόν, το κόψιμο και το ράψιμο: φορέματα, σετ, ταγιέρ, φούστες, παντελόνια, τρενκότ. Όλα ράβονται στο χέρι, σε μικρές σειρές, και αν ζητηθεί, στα μέτρα της πελάτισσας.
Το MILLEY CODE είναι premium ατελιέ. Τα σχέδια είναι δικά του, κάθε κομμάτι περνά από τα χέρια μιας μοδίστρας και όχι από γραμμή παραγωγής, και τίποτα δεν παράγεται σε μεγάλες ποσότητες για να περιμένει μετά στην αποθήκη. Το σετ MISHA αυτού του διαβατηρίου είναι καλό παράδειγμα. Το πάνω μέρος είναι από μαλακό και ζεστό ύφασμα double-face, η ζώνη αφαιρείται και η φούστα έχει ανοιχτή γραμμή μισής καμπάνας με λάστιχο στη μέση.
Το ατελιέ δοκιμάζει νέες προσεγγίσεις και εκεί όπου οι μικρές μάρκες συνήθως δεν φτάνουν. Τα ρούχα του έχουν ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος χρόνια πριν αυτό γίνει υποχρεωτικό, και μάλιστα για κάθε μεμονωμένο κομμάτι, με όλη τη διαδρομή του υφάσματος από το εργοστάσιο ως το τελικό ρούχο. Η Σμιλιάνα δεν περιορίστηκε στη συμπλήρωση των πεδίων. Τα αμφισβήτησε, πρότεινε πιο γρήγορο τρόπο συμπλήρωσης και ζήτησε η ίδια τιμές για εργαστηριακές δοκιμές.
Η συλλογή πωλείται στο milleycode.com. Τα νέα σχέδια μπορείτε να τα δείτε και στο Facebook και στο Instagram.
Το MILLEY CODE μπήκε στο πιλοτικό μας πρόγραμμα για τα κλωστοϋφαντουργικά για να δει στην πράξη τι σημαίνει ένα διαβατήριο για ένα μικρό ατελιέ. Η απάντηση αποδείχθηκε πιο ενδιαφέρουσα απ' ό,τι περιμέναμε, και όχι λόγω της τεχνολογίας. Το δύσκολο ήταν να συγκεντρωθούν τα δεδομένα.
Τι γράφει το διαβατήριο του σετ MISHA
Το διαβατήριο του σετ MISHA αφορά ένα μεμονωμένο κομμάτι: κωδικός προϊόντος MISHA-KANELA, σειριακός αριθμός 0001. Η σύνθεση είναι 82% βαμβάκι και 14% πολυεστέρας, πλεκτό interlock double-face βάρους 288 g/m². Η ζακέτα και η φούστα είναι από το ίδιο ύφασμα. Το ύφασμα δεν περιέχει ανακυκλωμένες ίνες, ενώ το ρούχο δεν έχει μέρη ζωικής προέλευσης ούτε μεταλλικά στοιχεία.
Η εφοδιαστική αλυσίδα έχει τέσσερα βήματα. Το ύφασμα παράγεται σε εργοστάσιο στην Τουρκία και παραδίδεται από την αποθήκη του εισαγωγέα Hrismil Textile στο Ρούσε, το κόψιμο και το ράψιμο γίνονται στο ατελιέ στο Πλόβντιβ και το ρούχο πωλείται με τη μάρκα MILLEY CODE. Ο παραγωγός του υφάσματος στην Τουρκία έχει δηλώσει ότι το ύφασμα δεν περιέχει επικίνδυνες ουσίες. Δημόσια φαίνονται το στάδιο και η χώρα. Τα ονόματα των εταιρειών σε όλη την αλυσίδα είναι διαθέσιμα μόνο σε επαγγελματίες χρήστες.
Οι οδηγίες φροντίδας έχουν καταγραφεί όπως τις έδωσε ο παραγωγός: πλύσιμο έως 30 °C, χωρίς στύψιμο, χωρίς λευκαντικό, χωρίς στεγνωτήριο, σιδέρωμα σε μέτρια θερμοκρασία έως 150 °C. Για την επισκευή η οδηγία είναι απλή: από έμπειρο ράφτη. Πριν από την ανακύκλωση πρέπει να αφαιρεθεί το λάστιχο της φούστας. Ο αγοραστής που θα ανοίξει τη σελίδα θα τη δει στη γλώσσα του: το διαβατήριο μεταφράζεται αυτόματα στις γλώσσες της ΕΕ.
Τέσσερα πράγματα που το διαβατήριο του σετ MISHA δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει
Το διαβατήριο του σετ MISHA δείχνει κάτι που ισχύει για όλα τα μικρά ατελιέ: όποιος φτιάχνει το ρούχο ξέρει πώς ράφτηκε, αλλά δεν ξέρει τα πάντα για το ύφασμα. Τα ανοιχτά ερωτήματα ήταν τέσσερα.
Το πρώτο είναι η σύνθεση. Η ετικέτα του προμηθευτή γράφει 82% βαμβάκι και 14% πολυεστέρα. Λείπει ένα 4% και κανείς στην αλυσίδα δεν μπορεί να πει τι είναι. Στο διαβατήριο αυτό εμφανίζεται ως ορατή σημείωση και όχι ως επινοημένος αριθμός.
Το δεύτερο είναι οι βαφές. Ο παραγωγός του υφάσματος έχει δηλώσει ότι το ύφασμα δεν περιέχει επικίνδυνες ουσίες, και στο διαβατήριο η απουσία ουσιών του καταλόγου REACH (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006) καταγράφεται ως δική του δήλωση. Αναλυτικά στοιχεία για το ποιες βαφές χρησιμοποιήθηκαν στα νήματα δεν υπάρχουν ακόμη, γι' αυτό η δήλωση «χωρίς αζωχρώματα» δεν συμπεριλήφθηκε.
Το τρίτο είναι το στέγνωμα. Το σύμβολο στην ετικέτα επιτρέπει στεγνωτήριο σε χαμηλή θερμοκρασία. Η ίδια η Σμιλιάνα λέει ότι στο στεγνωτήριο το ρούχο μπορεί να μαζέψει υπερβολικά. Στο διαβατήριο μπήκε η δική της πρακτική και η ετικέτα θα διορθωθεί.
Το τέταρτο είναι το ανακυκλωμένο περιεχόμενο. Χωρίς έγγραφο από τον παραγωγό του υφάσματος, η απάντηση είναι «όχι», ακόμη κι αν υπάρχει λόγος να είναι διαφορετική.
Εργαστηριακές δοκιμές: αξιόπιστες, αλλά με κόστος
Η Σμιλιάνα εξέτασε και τον άλλο δρόμο: τις εργαστηριακές δοκιμές. Για τα στοιχεία που έλειπαν, απευθύνθηκε σε πιστοποιημένο εργαστήριο δοκιμών κλωστοϋφαντουργικών που κάνει τις δοκιμές επί πληρωμή: σύνθεση, βάρος, συρρίκνωση, μηχανική αντοχή, χρωματική αντοχή στο πλύσιμο και στον ιδρώτα.
Για ένα ατελιέ που ράβει λίγα κομμάτια από κάθε σχέδιο, το κόστος είναι σημαντικό, γιατί κάθε δοκιμή πληρώνεται χωριστά. Γι' αυτό η σύσταση της Σμιλιάνας είναι σαφής: τα στοιχεία για μηχανική αντοχή, χρωματική αντοχή, συρρίκνωση και βαφές πρέπει να έρχονται μαζί με το ύφασμα, από το εργοστάσιο ή από τον εισαγωγέα. Παρατηρεί επίσης ότι στην αγορά πιστοποιημένα υφάσματα υπάρχουν κυρίως στα βαμβακερά, στα μάλλινα και στα υδρόφοβα υφάσματα για ρούχα εργασίας και έπιπλα. Για τη μόδα οι επιλογές είναι λίγες.
Αυτή είναι η πιο χρήσιμη παρατήρηση του πιλοτικού. Το διαβατήριο κλωστοϋφαντουργικών θα είναι τόσο πλήρες όσο οι πληροφορίες που περνούν από κρίκο σε κρίκο της αλυσίδας. Η μοδίστρα βρίσκεται στο τέλος της.
Μοναδικότητα, νέο κομμάτι, αλλαγή υφάσματος: τι αποφασίζει το διαβατήριο
Οι περισσότερες ερωτήσεις της Σμιλιάνας αφορούσαν τη μοναδικότητα του ρούχου. Τι γίνεται αν ράψει άλλο ένα κομμάτι, αν ξεκινήσει σειριακή παραγωγή ή αν το ύφασμα τελειώσει και αντικατασταθεί από άλλο;
Η κατ' εξουσιοδότηση πράξη για τα κλωστοϋφαντουργικά δεν έχει ακόμη καθορίσει αν το διαβατήριο θα εκδίδεται σε επίπεδο μοντέλου, παρτίδας ή μεμονωμένου είδους. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες του JRC προτείνουν μεικτή λύση: μοντέλο και παρτίδα, με το μεμονωμένο είδος προαιρετικό. Η EURATEX και η EuroCommerce θέλουν επίπεδο μοντέλου. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων του CIRPASS-2 κλίνει μακροπρόθεσμα προς το μεμονωμένο είδος. Έχει όμως ήδη αποφασιστεί πώς συνδέονται τα επίπεδα μεταξύ τους. Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2026/1778, σε ισχύ από τις 6 Αυγούστου 2026, απαιτεί το πιο λεπτομερές διαβατήριο να φέρει τα αναγνωριστικά των γενικότερων.
Στην πράξη, το σετ MISHA είναι οργανωμένο ως εξής: μοντέλο MISHA, χρώμα κανέλα, παρτίδα 1, κομμάτι 0001. Ένα δεύτερο κομμάτι από το ίδιο ύφασμα παίρνει νέο σειριακό αριθμό στην ίδια παρτίδα. Άλλο ύφασμα σημαίνει νέα παρτίδα με νέα δεδομένα, επειδή τα χαρακτηριστικά του ρούχου πλέον διαφέρουν. Όταν αλλάζουν τα δεδομένα ενός κομματιού, το διαβατήριο κρατά τις προηγούμενες εκδόσεις αντί να τις διαγράφει.
Φασόν, συσκευασία, δεύτερη χρήση: πού ο κανονισμός σιωπά ακόμη
Η Σμιλιάνα ρώτησε ποιος συμπληρώνει το διαβατήριο όταν η παραγωγή γίνεται φασόν. Ποιος ράβει, ποιος κεντά, ποιος τυπώνει με sublimation ή μεταξοτυπία, ποιος κάνει βιομηχανικό πλύσιμο στο ρούχο; Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781 για τον οικολογικό σχεδιασμό αναθέτει την υποχρέωση σε όποιον διαθέτει το προϊόν στην αγορά με το δικό του όνομα. Οι υπεργολάβοι δίνουν τα δεδομένα, αλλά δεν ευθύνονται για το διαβατήριο. Η ίδια βλέπει εδώ όφελος για όλο τον κλάδο: το διαβατήριο δείχνει τους παραγωγούς πίσω από τη μάρκα, ακόμη και τις μοδίστρες που σήμερα μένουν αόρατες.
Η συσκευασία είναι ξεχωριστό ζήτημα. Το κουτί, η κάρτα, το λεπτό χαρτί περιτυλίγματος και ο φάκελος αποστολής εμπίπτουν στον κανονισμό (ΕΕ) 2025/40 σχετικά με τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας. Αν το διαβατήριο κλωστοϋφαντουργικών θα περιέχει στοιχεία γι' αυτά, θα το αποφασίσει η κατ' εξουσιοδότηση πράξη.
Για την ένδειξη «νέο, δεύτερη χρήση, τρίτη χρήση, ανακυκλωμένο» η απάντηση είναι σύντομη: οι κανόνες δεν υπάρχουν ακόμη. Το ίδιο ισχύει για το αποτύπωμα άνθρακα και την κατανάλωση νερού. Η Σμιλιάνα παραδέχεται ότι δεν ξέρει πώς μετριούνται, και δεν είναι η μόνη. Η μέθοδος (PEFCR) υπάρχει, όμως ποια πεδία θα είναι υποχρεωτικά για τα κλωστοϋφαντουργικά δεν έχει αποφασιστεί ακόμη.
Πιο σαφές είναι τι ακολουθεί μετά τη χρήση. Η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού για τα κλωστοϋφαντουργικά, που προβλέπει η αναθεωρημένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα (Οδηγία (ΕΕ) 2025/1892), γίνεται υποχρεωτική έως τον Απρίλιο του 2028. Στη Βουλγαρία, το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει δηλώσει ότι η εισφορά θα εξαρτάται από την ανακυκλωσιμότητα, τη σύνθεση, την ανθεκτικότητα και τις επικίνδυνες ουσίες. Αυτά είναι δεδομένα που το διαβατήριο ήδη περιέχει.
Πότε γίνεται υποχρεωτικό το διαβατήριο κλωστοϋφαντουργικών
Σύμφωνα με το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η κατ' εξουσιοδότηση πράξη για τα κλωστοϋφαντουργικά αναμένεται το τρίτο ή το τέταρτο τρίμηνο του 2027. Ακολουθεί μεταβατική περίοδος τουλάχιστον 18 μηνών, οπότε η υποχρέωση θα ισχύσει στην πράξη γύρω στο 2029. Η Επιτροπή δεν έχει ανοίξει ακόμη δημόσια διαβούλευση για την πράξη, άρα και η ημερομηνία δεν είναι οριστική.
Εδώ όμως η προθεσμία δεν είναι το πιο σημαντικό. Το πιλοτικό με το MILLEY CODE έδειξε ότι η δημιουργία του διαβατηρίου παίρνει λιγότερο χρόνο από τη συλλογή δεδομένων από τον προμηθευτή υφάσματος. Και αυτή κρατά μήνες. Η Σμιλιάνα προτείνει η συμπλήρωση να γίνεται σε 5 έως 10 λεπτά. Τα σταθερά στοιχεία του παραγωγού θα πρέπει να καταχωρίζονται μία φορά και για κάθε προϊόν να επιλέγονται έτοιμες τιμές. Η παρατήρηση έχει ήδη φτάσει στην ομάδα που αναπτύσσει την πλατφόρμα.
Τι ακολουθεί για το MILLEY CODE
Το διαβατήριο του σετ MISHA έχει ήδη δημοσιευτεί. Η επόμενη έκδοσή του θα έρθει όταν το εργοστάσιο στην Τουρκία δώσει στοιχεία για τις βαφές και για το 4% της σύνθεσης που λείπει. Τότε το διαβατήριο θα συμπληρωθεί και η προηγούμενη έκδοση θα μείνει στο ιστορικό του.
Αν ράβετε ρούχα με δική σας μάρκα και θέλετε να δείτε πώς θα ήταν το διαβατήριο ενός δικού σας προϊόντος, δείτε το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος για κλωστοϋφαντουργικά ή γράψτε μας. Και τα σχέδια του MILLEY CODE θα τα βρείτε στο milleycode.com.
