Αν εισάγετε εμπορεύματα από την Τουρκία, την Κίνα ή την Ινδία και τα πουλάτε στην ελληνική ή την ευρωπαϊκή αγορά, έχουμε σημαντική είδηση για εσάς: η ευθύνη για το Ψηφιακό Πιστοποιητικό Προϊόντος είναι δική σας. Όχι του κατασκευαστή στη Σαγκάη. Όχι του μεταφορέα στο Αμβούργο. Δική σας.

Πολλοί Έλληνες εισαγωγείς καθησυχάζονται με τη σκέψη ότι, αν ο κατασκευαστής δεν είναι από την ΕΕ, δεν εμπίπτει στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Πρόκειται για επικίνδυνα εσφαλμένη αντίληψη, που μπορεί να οδηγήσει σε μπλοκαρισμένα φορτία στο τελωνείο, πρόστιμα και απώλεια πρόσβασης στην αγορά.

Ποιος είναι ο οικονομικός φορέας κατά τον ESPR;

Ο Κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων (ESPR) ορίζει σαφή ιεραρχία ευθύνης. Στην κορυφή βρίσκεται ο κατασκευαστής. Αν αυτός εδρεύει εκτός ΕΕ, η ευθύνη πέφτει αυτόματα στον εισαγωγέα — στο πρόσωπο ή την εταιρεία που διαθέτει το προϊόν στην αγορά της ΕΕ για πρώτη φορά. Αν και ο εισαγωγέας είναι απλώς μεσάζων, η ευθύνη μπορεί να μεταβιβαστεί στον εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο.

Πρακτικά: αν είστε εταιρεία εγγεγραμμένη στην Ελλάδα και εισάγετε προϊόντα από τρίτες χώρες — εσείς είστε ο οικονομικός φορέας και φέρετε πλήρη νομική ευθύνη για το DPP.

Τι ακριβώς πρέπει να απαιτείτε από τους ξένους προμηθευτές;

Πριν το DPP γίνει υποχρεωτικό, τώρα είναι η στιγμή να διαπραγματευτείτε με τους προμηθευτές σας. Να ποια δεδομένα θα χρειαστείτε για ένα τυπικό προϊόν χωρίς μπαταρία:

• Πλήρης λίστα υλικών με ακριβή ποσοστά (Bill of Materials)
• Πληροφορίες για επικίνδυνες ουσίες (ουσίες SVHC κατά τον κανονισμό REACH)
• Αποτύπωμα άνθρακα του προϊόντος και της συσκευασίας
• Χώρα παραγωγής και στοιχεία του εργοστασίου (διεύθυνση, πιστοποιητικά)
• Οδηγίες αποσυναρμολόγησης και ανακύκλωσης
• Πιστοποιητικά ποιότητας και ασφάλειας (CE, ISO κ.ά.)

Πώς να εντάξετε τις απαιτήσεις DPP στις συμβάσεις με τους προμηθευτές;

Οι τυπικές συμβάσεις εισαγωγής πρέπει να επικαιροποιηθούν με νέες ρήτρες. Τα βασικά σημεία είναι:

• Υποχρέωση του προμηθευτή να παρέχει δομημένα δεδομένα σε καθορισμένο μορφότυπο (JSON, XML) σε κάθε αποστολή
• Δικαίωμα του εισαγωγέα να διενεργεί ελέγχους ή να προσλαμβάνει τρίτους για την επαλήθευση των δεδομένων
• Κυρώσεις σε περίπτωση παροχής ανακριβών ή ελλιπών πληροφοριών
• Ρήτρα επικαιροποίησης — σε περίπτωση αλλαγής της σύνθεσης ή των υλικών, ο προμηθευτής υποχρεούται να ενημερώνει άμεσα

Ειδικοί κίνδυνοι για τις διάφορες κατηγορίες εισαγωγών

Δεν είναι όλα τα προϊόντα εξίσου επικίνδυνα από τη σκοπιά του DPP. Να ένας σύντομος χάρτης κινδύνου:

• Κλωστοϋφαντουργικά και ενδύματα από την Ασία: Υψηλός κίνδυνος — η προέλευση του βαμβακιού και των βαφών είναι δύσκολα ιχνηλάσιμη. Απαιτείτε πιστοποιητικά OEKO-TEX ή GOTS
• Ηλεκτρονικά από την Κίνα: Υψηλός κίνδυνος — επικίνδυνες ουσίες (RoHS), σπάνια μέταλλα. Υποχρεωτικές δηλώσεις CE και λίστα υλικών
• Έπιπλα από την Τουρκία: Μεσαίος κίνδυνος — έμφαση στην προέλευση του ξύλου και τη χημεία των επιστρώσεων
• Συμπληρώματα διατροφής και καλλυντικά: Πολύ υψηλός κίνδυνος — αφορούν άμεσα την υγεία. Η πλήρης ιχνηλασιμότητα των συστατικών είναι υποχρεωτική

Τα τελωνεία ως πρώτη γραμμή ελέγχου

Με την καθιέρωση του DPP, ο τελωνειακός έλεγχος θα αλλάξει ριζικά. Τα συστήματα θα συνδεθούν με το κεντρικό μητρώο DPP της ΕΕ και θα ελέγχουν αυτόματα αν κάθε εισαγόμενο προϊόν διαθέτει έγκυρο πιστοποιητικό. Φορτίο χωρίς DPP ή με μη έγκυρο θα κρατείται μέχρι τη διευκρίνιση. Σε περίπτωση επανειλημμένων παραβάσεων — καταστροφή ή επιστροφή στον αποστολέα.

Συμπέρασμα

Για τους Έλληνες εισαγωγείς το DPP δεν είναι μια αφηρημένη ευρωπαϊκή έννοια — είναι πραγματικός επιχειρηματικός κίνδυνος με συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες. Είναι όμως και τεράστια ευκαιρία: οι εισαγωγείς που θα δημιουργήσουν αυστηρά πρότυπα δεδομένων με τους προμηθευτές τους θα έχουν πιο αξιόπιστες, διαφανείς και βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού. Σε μια εποχή όπου το greenwashing τιμωρείται, η ειλικρίνεια είναι η καλύτερη επιχειρηματική στρατηγική.